Si funksionon trashëgimia në Kosovë kur një trashëgimtar jeton jashtë vendit?
Nëse jeni trashëgimtar që jeton jashtë Kosovës, zakonisht nuk keni nevojë të udhëtoni atje për të marrë pjesë në një trashëgimi. Mund të përfaqësoheni në procedurë përmes një autorizimi (prokure) noterial, dhe — për një pasuri që nuk është kontestuese — çështja trajtohet nga një noter e jo nga gjykata. Ky udhëzues shpjegon ku zhvillohet procedura, cilat dokumente nevojiten dhe si mund të veprojë diaspora nga jashtë.
Pikat kryesore
- Një trashëgimtar që jeton jashtë zakonisht nuk ka nevojë të udhëtojë; mund të përfaqësohet përmes një autorizimi (prokure) noterial.
- Trashëgimia jokontestuese trajtohet nga një noter; një rast kontestues shkon te Gjykata Themelore.
- Ligji i Kosovës u jep grave dhe burrave të drejta të barabarta trashëgimie.
- Prona e paluajtshme e trashëguar duhet të regjistrohet në emër të trashëgimtarëve në kadastër para se të mund të shitet ose bartet.
Ku trajtohet një trashëgimi në Kosovë
Trashëgimia në Kosovë rregullohet me Ligjin për Trashëgiminë (Ligji Nr. 2004/26), i cili u jep grave dhe burrave të drejta të barabarta trashëgimie. Për një pasuri jokontestuese, procedura e trashëgimisë zhvillohet nga një noter që vepron si komisionar i gjykatës. Nëse çështja është kontestuese, ajo vendoset nga Gjykata Themelore.
Një rast bëhet kontestues kur trashëgimtarët kontestojnë se kush trashëgon, vlefshmërinë e një testamenti, ose madhësinë e pjesëve. Derisa të lindë një kontest i tillë, shumica e trashëgimive zgjidhen te noteri.
Nuk keni nevojë të udhëtoni në Kosovë
Një trashëgimtar që jeton jashtë mund të marrë pjesë në procedurë pa udhëtuar, duke autorizuar dikë të veprojë në emrin e tij. Kjo bëhet përmes një autorizimi (prokure) noterial, që një përfaqësues i besuar në Kosovë të paraqitet te noteri ose gjykata. Kur autorizimi nënshkruhet jashtë vendit, zakonisht kërkon një apostilë dhe një përkthim të certifikuar në një gjuhë zyrtare të Kosovës.
Dokumentet që zakonisht nevojiten
- Certifikata e vdekjes së personit të ndjerë.
- Dëshmi e lidhjes farefisnore — një certifikatë e bashkësisë familjare që tregon si lidhet çdo trashëgimtar me të ndjerin.
- Identifikimi i pasurisë: për pronën e paluajtshme, një certifikatë e tanishme e pronës nga Regjistri i të Drejtave mbi Pronën e Paluajtshme; për pasuri tjetër, dëshmia përkatëse.
- Një testament, nëse i ndjeri ka lënë ndonjë.
- Dokumenti i identitetit i çdo trashëgimtari.
Kush trashëgon, dhe pranimi ose heqja dorë
Kur nuk ka testament, trashëgimtarët ligjorë trashëgojnë sipas radhëve të trashëgimisë. Radha e parë zakonisht janë fëmijët dhe pasardhësit e tjerë të të ndjerit së bashku me bashkëshortin/en e mbetur. Një testament i vlefshëm gjithashtu përcakton si ndahet pasuria. Gratë dhe burrat trashëgojnë në kushte të barabarta.
Një trashëgimtar mund të pranojë ose të heqë dorë nga trashëgimia me një deklaratë të bërë para noterit ose gjykatës. Pasi të nxirret aktvendimi për trashëgimi, prona e paluajtshme e trashëguar duhet të regjistrohet në emër të trashëgimtarëve në Zyrën Kadastrale Komunale (ZKK) para se të mund të shitet ose bartet.
Pyetje të shpeshta
A duhet të udhëtoj në Kosovë për të trashëguar?
Zakonisht jo. Një trashëgimtar që jeton jashtë mund të përfaqësohet përmes një autorizimi (prokure) noterial. Kur nënshkruhet jashtë vendit, autorizimi zakonisht kërkon një apostilë dhe një përkthim të certifikuar në një gjuhë zyrtare të Kosovës.
Kush e zhvillon procedurën e trashëgimisë?
Për një pasuri jokontestuese, noteri e zhvillon procedurën si komisionar i gjykatës. Nëse trashëgimtarët kontestojnë se kush trashëgon, vlefshmërinë e një testamenti, ose pjesët, çështja është kontestuese dhe vendoset nga Gjykata Themelore.
A trashëgojnë vajzat njësoj si djemtë?
Sipas Ligjit për Trashëgiminë, gratë dhe burrat kanë të drejta të barabarta trashëgimie. Trashëgimtarët ligjorë trashëgojnë sipas radhëve të trashëgimisë, dhe një testament i vlefshëm përcakton ndarjen brenda kufijve të ligjit.
A mund të heqë dorë një trashëgimtar nga trashëgimia?
Po. Një trashëgimtar mund të pranojë ose të heqë dorë nga trashëgimia me një deklaratë para noterit ose gjykatës. Kërkesat dhe afatet mund të ndryshojnë — verifikojini para se të vendosni.
Pas aktvendimit, a mund të shitet prona menjëherë?
Prona e paluajtshme e trashëguar së pari duhet të regjistrohet në emër të trashëgimtarëve në Zyrën Kadastrale Komunale (ZKK). Vetëm pasi regjistri t’i tregojë trashëgimtarët si pronarë, prona mund të shitet ose bartet.